Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik (TTHY), gayrimenkul danışmanlarının en çok merak ettiği konulardan biri olan hizmet bedelini açık ve kesin hükümlerle düzenliyor. Buna rağmen sahada hâlâ karışıklıkların yaşandığını, doğru bilinen birçok yanlışın devam ettiğini görüyoruz.

Bu yazıda; hizmet bedelinin oranı, kim tarafından ödeneceği ve hangi aşamada hak kazanıldığı konularını Yönetmelik çerçevesinde netleştiriyorum.

   1.Hizmet Bedeli Yüzde Kaç Olabilir?

TTHY’ye göre:

Alım satımda hizmet bedeli

• Satış bedelinin KDV hariç %4’ünden fazla olamaz.
• Bu oran üst sınırdır, üzerinde bir bedel kararlaştırılamaz.

Kiralamada hizmet bedeli

• Bir aylık kira bedelinin (KDV hariç) üzerinde olamaz.

Bu oranların üzerinde belirlenen bedeller geçerli olmayacağı gibi, denetimde tespit edilmesi hâlinde idari yaptırıma da konu olabilir.

   2.Hizmet Bedelini Kim Öder?

Yönetmeliğe göre alım satım ve kiralamada:

Hizmet bedeli eşit paylaşılır.

• Alım satımda: Alıcı + Satıcı
• Kiralamada: Kiracı + Kiralayan

Bu kural, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça geçerlidir.

Yani, taraflar yazılı olarak farklı bir paylaşım oranı belirleyebilir. Ancak bu durumda bile, toplam hizmet bedeli yasal üst sınırı aşamaz.

   3.Hizmet Bedeli Ne Zaman Hak Edilir?

Bu konu sahada en çok karıştırılan başlıklardan biri.

Danışman, hizmeti yerine getirdiğinde hizmet bedeline hak kazanır.

TTHY açık:
Yetkilendirme sözleşmesine konu hizmetin verilmesi ile hizmet bedeli doğar.

Bu açıdan kritik olan noktalar:

• Yetkilendirme sözleşmesi mutlaka yazılı olmalı. Sözleşme olmadan verilen hizmetlerde bedel talebi tartışmalı hâle gelir.
• Alıcı ve satıcıyla veya kiralayan ve kiracıyla aracılık sözleşmesi düzenlenmiş olmalı.

   4.Tek Hizmet Bedeli Kuralı: Çifte Fatura Yasaktır

Aynı taşınmaz için:

• Alıcı ile,
• Satıcı ile,
• Kiracı ile,
• Kiralayan ile

ayrı ayrı yetkilendirme sözleşmesi yapılmış olsa bile, toplamda sadece bir hizmet bedeli alınabilir.
Bu düzenleme, piyasa istikrarı ve tüketicinin korunması amacıyla getirilmiştir.

   5.Danışmanlar İçin Pratik Öneriler

• Her işlemde yazılı sözleşme kullanın.
• Hizmet bedeline ilişkin hükümleri mümkün olduğunca açık yazın.
• Taşınmaz gösterme belgesini eksiksiz alın.
• Tüm iletişimi yazılı kanıtlarla destekleyin.
• Yetki belgesi numaranızı ilan ve sözleşmelerde görünür tutun.
• “Hizmet bedeli ödenmedi” sorunlarını yaşamamak için iş akışınızı yönetmeliğe uygun standartlaştırın.

Hizmet bedeli, gayrimenkul danışmanının emeğinin, bilgisinin ve zamanının karşılığıdır. Bunun doğru bir yöntemle talep edilebilmesi, ancak yönetmeliğe uygun çalışmak ve belge düzenini eksiksiz tutmak ile mümkündür.

Bu yazı, sahadaki en önemli sorulardan biri olan “Yüzde kaç? Kim öder? Ne zaman hak edilir?” konularını netleştirerek, danışmanların daha sağlıklı ve güvenli bir iş modeli oluşturmasına katkı sağlar.